Caresse Crosby i Patent 1,115,674: Architektura Wyzwolenia – Studium Historyczno-Ekonomiczne Ewolucji Bielizny w XX Wieku

Wstęp: Dekonstrukcja Mitu Założycielskiego w Cieniu Wielkiej Wojny

Historia technologii ubioru rzadko bywa traktowana z powagą rezerwowaną dla przemysłu ciężkiego czy inżynierii wojskowej, mimo że jej wpływ na codzienne życie połowy populacji globu jest fundamentalny. W narracji o ewolucji kobiecej bielizny dominuje jedna, niemalże bajkowa anegdota: opowieść o młodej debiutantce z nowojorskiej socjety, Mary Phelps Jacob, która za pomocą dwóch jedwabnych chusteczek i różowej wstążki obaliła kilkusetletnią hegemonię gorsetu. Jakkolwiek romantyczna jest to wizja, rzeczywistość stojąca za patentem US 1,115,674 jest znacznie bardziej złożona, utkana z twardych realiów ekonomicznych, zmieniających się paradygmatów medycznych oraz geopolitycznych wstrząsów I wojny światowej.1

Niniejszy raport ma na celu nie tylko odtworzenie biografii wynalazczyni, znanej później światu jako Caresse Crosby, ale przede wszystkim osadzenie jej innowacji w szerokim kontekście makroekonomicznym i socjologicznym. Analizie poddane zostaną mechanizmy rynkowe, które pozwoliły na transformację niszowego patentu w wielomilionowy przemysł, rola War Industries Board w wymuszeniu zmian modowych poprzez racjonowanie stali, a także późniejsza ewolucja samej Crosby, której życie stanowi doskonałe zwierciadło burzliwych lat "Straconego Pokolenia".3

Zrozumienie znaczenia patentu z 1914 roku wymaga wykroczenia poza powierzchowną analizę kroju i szycia. Jest to opowieść o przepływie kapitału między archaicznymi manufakturami a nowoczesnymi korporacjami, o walce o patentowe pierwszeństwo z zapomnianymi pionierkami takimi jak Marie Tucek, oraz o tym, jak globalny konflikt zbrojny stał się katalizatorem wyzwolenia kobiecego ciała z "klatki z fiszbinu".

---

Część I: Hegemonia Gorsetu – Kontekst Społeczno-Technologiczny (1900-1913)

1.1. Architektura Ucisku: Gorset w Schyłkowej Epoce Edwardiańskiej

Aby w pełni docenić radykalizm wynalazku Mary Phelps Jacob, należy zrozumieć fizyczną i kulturową rzeczywistość roku 1910. Gorset nie był wówczas jedynie elementem garderoby; był fundamentem konstrukcji społecznej, narzędziem dyscyplinującym ciało i wyznacznikiem statusu klasowego. Przez ponad 350 lat, od czasów Katarzyny Medycejskiej, która w połowie XVI wieku rzekomo wprowadziła na dworze francuskim zakaz pokazywania się z "grubą talią", gorset ewoluował, stając się coraz bardziej skomplikowanym urządzeniem inżynieryjnym.1

Na początku XX wieku dominował model gorsetu, który wymuszał sylwetkę "S-curve" (esowatą). Była to konstrukcja niezwykle restrykcyjna, wypychająca biust do przodu ("monobosom"), a biodra i pośladki do tyłu, tworząc nienaturalne wygięcie kręgosłupa. Gorsety te były usztywniane fiszbinami – pierwotnie wykonanymi z fiszbinu wielorybiego, a w miarę rozwoju metalurgii i wzrostu kosztów surowców naturalnych, coraz częściej ze stalowych prętów i spiral.5

Ucisk generowany przez te konstrukcje był drastyczny. Standardem dążenia była talia o obwodzie 16-18 cali (ok. 40-45 cm), a w skrajnych przypadkach nawet 13 cali.1 Konsekwencje zdrowotne obejmowały przemieszczenie organów wewnętrznych, atrofie mięśni grzbietu, chroniczne omdlenia wynikające ze zmniejszonej pojemności płuc oraz liczne dolegliwości ginekologiczne.7 Mimo to, gorset pozostawał "jedynym akceptowalnym elementem bielizny" dla kobiety z wyższych sfer, a jego brak byłby odebrany jako skandaliczny akt nagości lub upadku moralnego.1

1.2. Rewolucja Estetyczna: Paul Poiret i "Sheer Gown"

Krytycznym katalizatorem dla wynalazku Mary Phelps Jacob nie była jednak wygoda czy troska o zdrowie, lecz zmiana estetyki w modzie wysokiej (haute couture). W latach 1908-1913, francuski projektant Paul Poiret, nazywany "Królem Mody", rozpoczął wojnę z gorsetem, promując sylwetkę empirową – inspirowaną starożytną Grecją i Dyrektoriatem.8

Poiret wprowadził suknie o kroju kolumnowym, z podwyższoną talią, wykonane z delikatnych, zwiewnych tkanin (szyfon, jedwab, muślin). Ten nowy styl, często określany jako orientalistyczny lub inspirowany "Ballets Russes", wymagał zupełnie innej bazy bieliźniarskiej. Ciężki, sztywny gorset z epoki wiktoriańskiej i edwardiańskiej, z jego wystającymi fiszbinami i grubymi krawędziami, był widoczny pod cienkim materiałem ("sheer fabric") nowych sukien, niszcząc ich linię i efekt wizualny.5

To właśnie ten konflikt – między nową, lekką modą wierzchnią a archaiczną, ciężką bielizną – stworzył niszę rynkową dla wynalazku Jacob.

1.3. Prekursorzy i Zapomniane Patenty: Przypadek Marie Tucek

Mary Phelps Jacob nie była pierwszą osobą, która próbowała rozwiązać problem podtrzymywania biustu bez użycia pełnego gorsetu. Historia patentowa Stanów Zjednoczonych odnotowuje wcześniejsze próby, z których najważniejszą jest patent nr 494,397 przyznany Marie Tucek w 1893 roku.10

Wynalazek Tucek, nazwany "Breast Supporter", był w istocie prekursorem współczesnego biustonosza typu "push-up" lub z fiszbinami (underwire). Składał się on z metalowej lub tekturowej płytki wyprofilowanej tak, by przylegała do tułowia pod piersiami, oraz materiałowych kieszeni (cups) na piersi, zawieszonych na ramiączkach zapinanych na haftki.10

Dlaczego więc to Jacob, a nie Tucek, przeszła do historii jako "matka biustonosza"?

1. Zbyt wczesna innowacja: W 1893 roku moda wciąż była zdominowana przez ciężkie, strukturalne suknie, które doskonale współgrały z gorsetami. Wynalazek Tucek nie rozwiązywał palącego problemu estetycznego tamtych czasów.

2. Skomplikowana konstrukcja: Projekt Tucek, z jego sztywnymi płytkami, wciąż przypominał element inżynierii gorsetowej. Był niewygodny i trudny w masowej produkcji.13

3. Brak kapitału społecznego: Tucek nie posiadała pozycji społecznej ani koneksji, które pozwoliłyby jej na wypromowanie wynalazku w kręgach opiniotwórczych elit.

Mary Phelps Jacob, wchodząc na scenę w 1913 roku, trafiła w idealny moment historycznego przesilenia – Zeitgeist, który domagał się zmiany.

---

Część II: Geneza Wynalazku – Biografia i "Handkerchief Moment"

2.1. Mary Phelps Jacob: Profil Socjologiczny Wynalazczyni

Urodzona 20 kwietnia 1891 roku w New Rochelle w stanie Nowy Jork, Mary Phelps Jacob (nazywana przez rodzinę "Polly") wywodziła się z samego serca amerykańskiej arystokracji.14 Jej drzewo genealogiczne obejmowało Williama Bradforda, pierwszego gubernatora kolonii Plymouth, oraz Roberta Fultona, wynalazcę parowca.16 Dorastała w świecie przywilejów, dzieląc czas między posiadłości w Nowym Jorku, Watertown i luksusowe szkoły z internatem, takie jak Miss Chapin's School i Rosemary Hall.14

Ten kapitał kulturowy i społeczny miał kluczowe znaczenie. Jacob nie była szwaczką szukającą zarobku; była "it-girl" swojej epoki, debiutantką prezentowaną na dworze króla Anglii Jerzego V.14 Jej wybory modowe były natychmiast kopiowane przez rówieśniczki z towarzystwa. To właśnie ta sieć wpływów (social network) stała się pierwszym kanałem dystrybucji jej wynalazku.

2.2. Rekonstrukcja Wydarzeń z 1913 Roku

Legenda głosi, że w 1913 roku (lub 1910, według niektórych źródeł, choć data patentu sugeruje późniejszy okres), 19-letnia Polly przygotowywała się do balu debiutantek. Kupiła modną, przezroczystą suknię wieczorową ("sheer evening gown") z głębokim dekoltem. Podczas przymiarki okazało się, że wielorybie fiszbiny jej gorsetu wystają z dekoltu i są widoczne pod delikatną tkaniną, tworząc groteskowy efekt.1

W akcie frustracji i improwizacji, Jacob wezwała swoją francuską pokojówkę, Marie, i wydała polecenie, które zmieniło historię mody: "Bring me two of my pocket handkerchiefs and some pink ribbon" ("Przynieś mi dwie moje chusteczki do nosa i trochę różowej wstążki").2

Za pomocą igły i nitki, kobiety zszyły chusteczki, tworząc miękką konstrukcję, która nie podpierała biustu od dołu (jak gorset czy wynalazek Tucek), ale go zawieszała i delikatnie spłaszczała. Konstrukcja ta wiązana była wokół szyi i talii, pozostawiając plecy odkryte – co było kluczowe dla kroju sukni wieczorowej.

Efekt na balu był natychmiastowy. Mary mogła poruszać się swobodnie, tańczyć bez duszności, a jej sylwetka pod suknią wyglądała naturalnie i nowocześnie. Inne dziewczęta, zauważywszy jej swobodę, natychmiast zaczęły prosić o uszycie podobnych "urządzeń".1 Momentem przełomowym, który przekształcił domową prowizorkę w potencjalny biznes, była prośba od nieznajomego, który zaoferował dolara za wykonanie takiego egzemplarza dla swojej żony (lub znajomej).2 Jacob zrozumiała wtedy, że jej pomysł ma wartość rynkową.

---

Część III: Patent US 1,115,674 – Analiza Techniczna i Prawna

3.1. Proces Patentowy

Mary Phelps Jacob podeszła do sprawy z zaskakującym jak na jej wiek i status pragmatyzmem. Złożyła wniosek do Urzędu Patentowego Stanów Zjednoczonych (USPTO) 12 lutego 1914 roku. Po kilku miesiącach procedowania, patent o numerze 1,115,674 został oficjalnie przyznany 3 listopada 1914 roku.18

3.2. Anatomia "Backless Brassiere"

Dokument patentowy opisuje wynalazek jako "Brassiere".18 Rysunki techniczne (Figure 1-3) oraz opis roszczeń patentowych (claims) ujawniają kilka kluczowych cech innowacji:

1. Brak sztywnych elementów: W przeciwieństwie do patentu Tucek i tradycyjnych gorsetów, projekt Jacob był całkowicie miękki ("soft and lightweight"). Nie zawierał metalu, fiszbin ani tektury.1

2. Separacja piersi: Konstrukcja z dwóch oddzielnych kawałków materiału (chusteczek) pozwalała na naturalne oddzielenie piersi, w przeciwieństwie do gorsetów tworzących efekt "monobosom" (jednej masy biustu).1

3. Uniwersalność dopasowania: System wiązań (wstążki) sprawiał, że jeden rozmiar mógł pasować na wiele sylwetek. Patent wyraźnie zaznaczał: "The invention is well-adapted to women of different size".20

4. Funkcjonalność sportowa i wieczorowa: Jacob pozycjonowała swój produkt nie tylko jako bieliznę pod suknie balowe ("backless"), ale także jako strój do aktywności fizycznej, co było wizjonerskie: "so efficient that it may be worn by persons engaged in violent exercise like tennis".20

3.3. Analiza Porównawcza: Tucek (1893) vs Jacob (1914)

Poniższa tabela przedstawia szczegółowe porównanie dwóch kluczowych patentów w historii biustonosza, ukazując ewolucję myśli technicznej.

Jacob wygrała technologicznie nie dzięki skomplikowaniu konstrukcji, ale dzięki jej uproszczeniu. W inżynierii odzieżowej jej rozwiązanie było przykładem "disruptive innovation" (innowacji przełomowej) poprzez redukcję zbędnych funkcji na rzecz komfortu i estetyki.

---

Część IV: Ekonomia Bielizny – Od Manufaktury do Imperium Warnerów

4.1. Porażka "Fashion Form Brassiere Company"

Po uzyskaniu patentu, Mary Phelps Jacob założyła w Bostonie firmę Fashion Form Brassiere Company.20 Była to operacja mikroskalowa. Siedziba firmy mieściła się przy Washington Street, a załogę stanowiły zaledwie dwie szwaczki. Jacob osobiście próbowała zarządzać sprzedażą, pisząc listy do domów towarowych i organizując wysyłkę.

Przedsięwzięcie to napotkało jednak na bariery, których młoda arystokratka nie potrafiła przezwyciężyć:

• Brak doświadczenia biznesowego: Jacob nie znała się na skalowaniu produkcji, marketingu masowym ani logistyce.

• Opór społeczny: Mimo entuzjazmu rówieśniczek, starsze pokolenie kobiet i konserwatywni kupcy w domach towarowych traktowali "bezplecowy stanik" jako nowinkę, a nie poważny produkt.

• Presja rodzinna: Jej pierwszy mąż, Richard Peabody, uważał prowadzenie biznesu przez żonę za niestosowne i usilnie namawiał ją do porzucenia "handlu".1

W rezultacie, firma wyprodukowała zaledwie kilkaset sztuk biustonoszy i nie przyniosła znaczącego zysku.22

4.2. Transakcja z Warner Brothers Corset Company (1915)

W 1915 roku, zniechęcona brakiem spektakularnego sukcesu i naciskana przez męża, Jacob zdecydowała się na sprzedaż patentu. Nabywcą była firma Warner Brothers Corset Company z Bridgeport w stanie Connecticut.1

Warner Brothers nie była przypadkowym graczem. Założona w 1874 roku przez dwóch lekarzy, dr. Luciena i dr. Ira De Ver Warnerów, firma zbudowała swoją potęgę na "zdrowszych gorsetach" (Dr. Warner's Health Corset), wykorzystując innowacyjne włókno "Coraline" (z agawy meksykańskiej) zamiast łamliwych fiszbinów wielorybich.24 Warnerowie byli pionierami, którzy rozumieli, że rynek ewoluuje w stronę komfortu.

Warunki Transakcji:

• Cena sprzedaży: 1 500 USD.1

• Wartość nabywcza: Kwota ta w 1915 roku miała siłę nabywczą równoważną około 25 600 USD w roku 2024 (według wskaźnika CPI).5 Dla młodej arystokratki była to suma znacząca, ale nie fortunna.

Dla Warner Brothers zakup ten był "opcją call" na przyszłość. Kupili technologię, która w 1915 roku była niszowa, ale miała potencjał wybuchowy.

4.3. Zwrot z Inwestycji: Mit i Rzeczywistość Finansowa

W literaturze przedmiotu funkcjonuje statystyka, według której Warner Brothers zarobili na patencie Jacob 15 milionów dolarów w ciągu kolejnych 30 lat.1

Analiza danych finansowych i kontekstu historycznego pozwala zweryfikować tę liczbę:

1. Wzrost przychodów: Już w 1920 roku, zaledwie 5 lat po zakupie patentu, roczne przychody Warner Brothers Corset Co. skoczyły do 12,6 miliona dolarów.23 Był to bezpośredni skutek zmiany mody i popularności biustonoszy, które idealnie wpisywały się w estetykę lat 20. (Flapper style).

2. Skala zysku: Jeśli przychody w samym 1920 roku wynosiły 12,6 mln USD, to skumulowany przychód (lub nawet zysk) z linii produktów opartych na patencie Jacob w ciągu 30 lat (do wygaśnięcia patentu i dalej) z łatwością mógł przekroczyć 15 milionów dolarów. Jest to zatem szacunek konserwatywny, a nie przesadzony.

Mary Phelps Jacob, w swoich wspomnieniach, podsumowała to z gorzką ironią, ale i dumą: "I can't say the brassiere will ever take as great a place in history as the steamboat, but I did invent it" ("Nie mogę powiedzieć, by biustonosz zajął w historii miejsce równie wielkie jak parowiec, ale ja go wynalazłam").22

---

Część V: Wielka Wojna, Bernard Baruch i 28 000 Ton Stali

I wojna światowa (1914-1918) stała się niezamierzonym, ale potężnym sojusznikiem biustonosza. Konflikt ten zmienił nie tylko granice państw, ale i strukturę przemysłową, wymuszając oszczędności surowcowe.

5.1. Rola War Industries Board (WIB)

W 1917 roku, po przystąpieniu USA do wojny, prezydent Woodrow Wilson powołał War Industries Board (Radę Przemysłu Wojennego), na której czele stanął finansista z Wall Street, Bernard Baruch.3 Zadaniem WIB była totalna mobilizacja zasobów gospodarczych na potrzeby frontu.

5.2. "Apel Gorsetowy" – Analiza Statystyki

Jednym z najbardziej znanych działań WIB w sferze cywilnej był apel do przemysłu gorseciarskiego i kobiet o rezygnację ze stalowych usztywnień (stays) w gorsetach. Stal była krytycznym surowcem potrzebnym do produkcji amunicji, czołgów i okrętów.

Szeroko cytowana statystyka głosi, że dzięki tej zmianie zaoszczędzono 28 000 ton metalu, co miało wystarczyć na budowę dwóch pancerników.4

Weryfikacja Danych:

• Ilość stali: 28 000 ton (amerykańskich "short tons") to ok. 25 400 ton metrycznych.

• Koszt materiałowy pancernika: Pancerniki z okresu I wojny światowej (np. typu New York czy Nevada) miały wyporność standardową w granicach 27 000 - 29 000 ton. Zatem 28 000 ton stali faktycznie odpowiada masie materiałowej jednego dużego pancernika lub dwóch mniejszych jednostek (lub kadłubów bez pełnego opancerzenia i uzbrojenia). Stwierdzenie "two battleships" jest lekkim uproszczeniem propagandowym, ale rząd wielkości jest poprawny.32

5.3. Skutki Społeczne i Przemysłowe

Apel Barucha miał skutek natychmiastowy. Noszenie gorsetu ze stalą stało się aktem niepatriotycznym. Co więcej, miliony kobiet weszły na rynek pracy, zatrudniając się w fabrykach amunicji i przemyśle ciężkim. Praca fizyczna w sztywnym gorsecie była niebezpieczna i nieefektywna.7

Biustonosz Jacob – lekki, materiałowy, pozbawiony metalu – stał się rozwiązaniem idealnym. Był patriotyczny (zero stali), wygodny (swoboda ruchów w fabryce) i nowoczesny. Wojna znormalizowała biustonosz jako element codziennej garderoby, a nie tylko wieczorowej fanaberii.

---

Część VI: Metamorfoza – Od Polly Peabody do Caresse Crosby

Życie Mary Phelps Jacob po sprzedaży patentu to fascynujące studium transformacji tożsamości, które rzuca światło na powody, dla których nie walczyła o swoje imperium bieliźniarskie. Jej ambicje przeniosły się ze sfery handlu do sfery sztuki.

6.1. Małżeństwo z Harrym Crosbym

Po rozwodzie z Richardem Peabodym (którego alkoholizm zniszczył małżeństwo), Mary związała się w 1922 roku z Harrym Crosbym, bogatym, ekscentrycznym weteranem wojennym i poetą.14 Harry, bratanek J.P. Morgana, był uosobieniem buntu "Straconego Pokolenia".

6.2. Geneza Imienia "Caresse"

To Harry Crosby był inicjatorem zmiany imienia Mary. Uważał, że "Polly" jest zbyt pospolite dla ich nowej, artystycznej drogi.

• Jedną z jego pierwszych propozycji było imię "Clytoris" (sic!), które Mary odrzuciła (imię to otrzymał ostatecznie ich pies, whippet, który pojawia się na wielu zdjęciach z epoki).35

• Ostatecznie wybrano imię Caresse. Geneza tego imienia jest symboliczna: miało ono tworzyć "krzyż" z nazwiskiem Crosby (Cross + Yes = Caresse). Dodatkowo nawiązywało do słowa caress (pieszczota).36

• Motto życiowe Caresse brzmiało: "Always Yes, Caresse", co odzwierciedlało jej otwartość na świat i doświadczenia.35

6.3. Black Sun Press i Paryska Awangarda

Para przeniosła się do Paryża, gdzie założyli legendarne wydawnictwo Black Sun Press.5 Dzięki pieniądzom (częściowo pochodzącym z fortuny Morganów, a być może w mikroskopijnym stopniu z patentu na biustonosz), Caresse stała się mecenaską sztuki.

Wydawnictwo Black Sun Press opublikowało kluczowe dzieła modernizmu w limitowanych, artystycznych edycjach:

• James Joyce: Tales Told of Shem and Shaun (fragment Finnegans Wake) – Caresse osobiście negocjowała z autorem i zleciła portret Joyce'a Constantinowi Brâncușiemu.39

• Hart Crane: Pierwsze wydanie poematu The Bridge.

• D.H. Lawrence, Ernest Hemingway, Marcel Proust.

Caresse Crosby, wynalazczyni biustonosza, stała się "literacką matką chrzestną Straconego Pokolenia" (Time Magazine).38 Po samobójczej śmierci Harry'ego w 1929 roku (w hotelu w Nowym Jorku, w pakcie z kochanką Josephine Rotch), Caresse kontynuowała działalność wydawniczą, a później pacyfistyczną (organizacja "Women Against War").17

Jej życie pokazuje, że biustonosz był dla niej jedynie "środkiem do celu" – wczesnym epizodem, który pozwolił jej zrozumieć siłę innowacji, ale którego komercyjna strona (produkcja masowa) nie interesowała jej tak bardzo, jak tworzenie kultury.

---

Część VII: Ewolucja Przemysłu po 1920 Roku – Ku Współczesności

Sprzedaż patentu Warner Brothers i wyjazd Caresse do Paryża nie zakończyły historii biustonosza. Wręcz przeciwnie, lata 20. i 30. przyniosły kluczowe innowacje, które nadały mu współczesny kształt.

7.1. Era Flapper i "Boyish Form"

W latach 20., moda "Flapper" (chłopczycy) wymagała płaskiej klatki piersiowej. Biustonosze z tego okresu (często oparte na konstrukcji bandeau) miały za zadanie spłaszczać biust, co paradoksalnie było zgodne z pierwotną ideą patentu Jacob (suspension & flattening).13

7.2. Maidenform i Rewolucja Miseczek (Cup Sizing)

Prawdziwa rewolucja nastąpiła w 1922 roku, kiedy Ida Rosenthal (rosyjska imigrantka) i jej mąż William założyli firmę Maidenform. Nazwa była celową grą słów przeciwko konkurencyjnej firmie "Boyishform".13

Maidenform wprowadziło koncepcję, której brakowało w patencie Jacob: miseczki (cups), które podnosiły i oddzielały (lift and separate) piersi, zamiast je spłaszczać. W latach 30. Maidenform oraz Warner Brothers (właściciel patentu Jacob) zaczęły wprowadzać system rozmiarówki literowej (A, B, C, D), który skorelował objętość piersi z literą alfabetu – system ten obowiązuje do dziś.13

7.3. Nowe Materiały: Lastex i Nylon

W latach 30. przemysł chemiczny dostarczył nowych materiałów. Włókno Lastex (elastyczna przędza gumowa) pozwoliło na produkcję bielizny dopasowującej się do ciała bez potrzeby wiązań. W 1938 roku wynalezienie nylonu przez DuPont ostatecznie wyeliminowało potrzebę stosowania jedwabiu (drogiego) czy bawełny (sztywnej), czyniąc biustonosze tanimi, trwałymi i łatwymi w praniu.33

---

Podsumowanie: Dwie Chusteczki, Które Zmieniły Świat

Patent US 1,115,674 Mary Phelps Jacob nie był pierwszym patentem na biustonosz w historii, ale był tym, który "wygrał". Wygrał nie dzięki inżynieryjnej doskonałości (jak patent Tucek), ale dzięki timingowi (zbieżność z modą Poireta), prostocie (brak metalu w czasie wojennego niedoboru) i marketingowi społecznemu (wpływ debiutantki z socjety).

Transakcja z Warner Brothers, choć z perspektywy czasu wydaje się niekorzystna finansowo dla wynalazczyni (1 500 USD vs 15 mln USD zysku), była kluczowa dla globalnej ekspansji produktu. Warnerowie posiadali infrastrukturę przemysłową, której Jacob nie miała.

Caresse Crosby zmarła w Rzymie w 1970 roku. W swoich wspomnieniach The Passionate Years napisała słowa, które najlepiej podsumowują jej wkład w historię:

"I can't say the brassiere will ever take as great a place in history as the steamboat, but I did invent it."

("Nie mogę powiedzieć, by biustonosz zajął w historii miejsce równie wielkie jak parowiec, ale ja go wynalazłam.") 28

Z perspektywy stulecia, można polemizować z jej skromnością. Parowce odeszły do lamusa historii transportu. Biustonosz, w tej czy innej formie, pozostaje codziennym towarzyszem miliardów kobiet, a jego geneza w sypialni młodej Polly Jacob jest dowodem na to, że wielkie zmiany często zaczynają się od najprostszych pomysłów.

---

Tabela 3: Zestawienie Ekonomiczne – Wartość Patentu w Czasie

Cytowane prace

1. The History of the Brassiere - Mary Phelps Jacob - The Inventors, otwierano: stycznia 4, 2026, http://theinventors.org/library/weekly/aa042597.htm

2. Mary Jacob - Lemelson-MIT Program, otwierano: stycznia 4, 2026, https://lemelson.mit.edu/resources/mary-jacob

3. War Industries Board - 1914-1918 Online, otwierano: stycznia 4, 2026, https://encyclopedia.1914-1918-online.net/article/war-industries-board/

4. How World War I Helped Women Ditch the Corset - History.com, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.history.com/articles/world-war-i-women-corset

5. Mary Phelps Jacob (Caresse Crosby), otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.phelpsfamilyhistory.com/bios/mary_phelps_jacob.asp

6. The History of the Brassiere - Mary Phelps Jacob - ThoughtCo, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.thoughtco.com/history-of-the-brassiere-1991352

7. How World War I Helped Popularize the Bra - TodayIFoundOut.com, otwierano: stycznia 4, 2026, http://www.todayifoundout.com/index.php/2013/05/how-world-war-i-helped-popularize-the-bra/

8. 1910-14 – Callot Soeurs, evening dress | Fashion History Timeline, otwierano: stycznia 4, 2026, https://fashionhistory.fitnyc.edu/1910-14-callot-soeurs-evening/

9. Paul Poiret's Sorbet Evening Gown - Chicago History Museum, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.chicagohistory.org/paul-poiret-sorbet-evening-gown/

10. Bra - Wikipedia, otwierano: stycznia 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Bra

11. Breast supporter - US494397A - Google Patents, otwierano: stycznia 4, 2026, https://patents.google.com/patent/US494397A/en

12. éector 3-(out 6 - Googleapis.com, otwierano: stycznia 4, 2026, https://patentimages.storage.googleapis.com/e0/c3/b0/f98edada1d6f0c/US494397.pdf

13. History of bras - Wikipedia, otwierano: stycznia 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/History_of_bras

14. Caresse Crosby - Wikipedia, otwierano: stycznia 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Caresse_Crosby

15. Caresse Crosby (born Mary Phelps Jacob) Invented Bra - America Comes Alive, otwierano: stycznia 4, 2026, https://dev.americacomesalive.com/caresse-crosby-born-mary-phelps-jacob-and-called-polly-1892-1970/

16. AMAZING LIVES: Mary Phelps Jacob - jimcofer.com, otwierano: stycznia 4, 2026, https://jimcofer.com/2009/04/08/amazing-lives-mary-phelps-jacob/

17. The Patent for the First Bra and the Bohemian Lifestyle of the Woman Who Invented It | History Hit, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.historyhit.com/the-patent-for-the-first-bra-and-the-bohemian-lifestyle-of-the-woman-who-invented-it/

18. 1,11 5,674. Patented Nov. 3, 1914. - Googleapis.com, otwierano: stycznia 4, 2026, https://patentimages.storage.googleapis.com/5a/f1/33/78919c3dc0a137/US1115674.pdf

19. Brassiere. - US1115674A - Google Patents, otwierano: stycznia 4, 2026, https://patents.google.com/patent/US1115674A/en

20. Mary Phelps Jacobs and the Modern Brassiere - Elizabeth Kerri Mahon, otwierano: stycznia 4, 2026, http://www.elizabethkmahon.com/2011/12/mary-phelps-jacobs-and-modern-brassiere.html

21. 2014 | The story of ... the bra, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.uow.edu.au/media/2014/the-story-of--the-bra.php

22. 51 Female Inventors and Their Inventions - MatterofTrust.org, otwierano: stycznia 4, 2026, https://matteroftrust.org/wp-content/uploads/2019/02/output_1550703655.htm

23. Warnaco Group - Wikipedia, otwierano: stycznia 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Warnaco_Group

24. The Warner Brothers and their Amazing Corsets - Bridgeport Public Library, otwierano: stycznia 4, 2026, https://bportlibrary.org/hc/bridgeport-at-work/the-warner-brothers-and-their-amazing-corsets/

25. Warners' Legacy of Material Innovation - PVH, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.pvh.com/news/archives-warners-legacy

26. History of brassieres - Events, otwierano: stycznia 4, 2026, http://ve65.blogspot.com/2015/05/30th-may-1889-was-introduced-in-world.html

27. From Bombs to Bras: World War I Conservation Measures Transform the Lives of Women - Connecticut History | a CTHumanities Project, otwierano: stycznia 4, 2026, https://connecticuthistory.org/from-bombs-to-bras-world-war-i-conservation-measures-transform-the-lives-of-women/

28. Bra History: The 100-Year Anniversary of the Modern Brassiere | TIME, otwierano: stycznia 4, 2026, https://time.com/3553997/modern-bra-history-1914/

29. Mr. Bernard Baruch - U.S. Army Ordnance Corps, otwierano: stycznia 4, 2026, https://goordnance.army.mil/HallOfFame/2000/2009/baruch.html

30. TIL In 1917, the U.S. War Industries Board asked women to stop buying corsets to free up metal for war production. This was said to have saved some 28,000 tons of metal, enough to build two battleships. : r/todayilearned - Reddit, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.reddit.com/r/todayilearned/comments/4n7zw4/til_in_1917_the_us_war_industries_board_asked/

31. Corset History - Champagne Corsets & Designs, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.champagnecorsets.com/history/

32. TIL in the 1920s, one reason corsets went out of style was because they were made of lots of metal which was needed for tools during WWI. The U.S War Industries Board even asked women to stop buying them which helped them save enough metal to build two battleships. : r/todayilearned - Reddit, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.reddit.com/r/todayilearned/comments/kvnpww/til_in_the_1920s_one_reason_corsets_went_out_of/

33. The Hidden History of Women's Underwear: From Victorian Secrets to Modern Comfort, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.flissie.com/blogs/all-blogs/the-hidden-history-of-underwear-from-victorian-secrets-to-modern-comfort

34. Caresse Crosby | Strange Flowers, otwierano: stycznia 4, 2026, https://strangeflowers.wordpress.com/tag/caresse-crosby/

35. Inventing the Bra Was The Least Interesting Thing This Blue-Blooded Bohemian Did, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.messynessychic.com/2021/01/06/inventing-the-bra-was-the-least-interesting-thing-this-blue-blooded-bohemian-did/

36. Harry and Caresse Crosby, the Lost Generation's Golden Expatriate Couple - France Today, otwierano: stycznia 4, 2026, https://francetoday.com/culture/art_and_design/harry-and-caresse-crosby-the-lost-generations-golden-expatriate-couple/

37. Fanny Howe and Jim Dunn Discuss Harry Crosby | Cape Ann Cosmos, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.capeanncosmos.com/feature-articles/jim-dunn-fanny-howe

38. The Extraordinary Life of Caresse Crosby, Inventor of the Bra - AnOther Magazine, otwierano: stycznia 4, 2026, https://www.anothermag.com/fashion-beauty/10681/the-extraordinary-life-of-caresse-crosby-inventor-of-the-bra

39. Black Sun Press - Wikipedia, otwierano: stycznia 4, 2026, https://en.wikipedia.org/wiki/Black_Sun_Press

40. The New Oxford Book of Literary Anecdotes 0199543410, 9780199543410 - dokumen.pub, otwierano: stycznia 4, 2026, https://dokumen.pub/the-new-oxford-book-of-literary-anecdotes-0199543410-9780199543410.html

41. George Hicks / Edith Hyden McNamee - William Phelps helped found America, otwierano: stycznia 4, 2026, https://phelpsfamilyhistory.com/genealogy/d0013/f0000040.asp

42. National Lingerie Day: How World War I revolutionized women's underwear and popularized the modern bra | Doughboy Foundation, otwierano: stycznia 4, 2026, https://doughboy.org/national-lingerie-day-how-world-war-i-revolutionized-womens-underwear-and-popularized-the-modern-bra/